Voor je begint

Al wie wil, kan zelf de luchtkwaliteit meten en zo bijdragen aan het verzamelen van data over onze leefomgeving. Meten is weten, maar voor je begint is het nuttig even na te denken wat je eigenlijk wil weten. Met een goedkope sensor kan je bv. fijn stof meten. Als je bezorgd bent over de invloed van verkeer, is het interessant om roet of stikstofdioxide te meten, maar hiervoor bestaan nog geen goedkope, betrouwbare sensoren. Stikstofdioxide kan je wel nauwkeurig zelf meten met passieve samplers (zoals in Curieuzeneuzen), maar dan krijg je geen gedetailleerde gegevens in de tijd.

Wil je meer weten over zelf luchtkwaliteit meten, neem dan zeker een kijkje op:
  • Hoe meet ik lucht: een stappenplan van de Vlaamse Milieumaatschappij voor wie zelf luchtkwaliteit wil meten
  • Samen meten aan luchtkwaliteit: een kennisportaal van het RIVM in Nederland. Je vindt er uitgebreide informatie over bv. polluenten, sensoren voor fijn stof en stikstofdioxide, passieve samplers, ...

Hoe betrouwbaar zijn de resultaten van goedkope luchtsensoren? Dat is een belangrijke vraag. Het antwoord hangt af van wat je ermee wilt doen, zoals uitgelegd op deze website van DEFRA (Verenigd Koninkrijk).

hoemeetiklucht.png
samenmetenaanluchtkwaliteit.png

Vaste fijnstofsensor (Luftdaten)

Dit kleine, goedkope meettoestel voor fijn stof (PM2,5 en PM10) is bedoeld voor gebruik op een vaste locatie. Op de plaats van installatie moet er een permanente Wifi-verbinding en stroom (5 V, micro-USB) zijn. Je hangt de sensor bij voorkeur aan de straatkant, op de eerste verdieping. 

Zoals de meeste fijnstofsensoren werkt dit toestel volgens een optisch meetprincipe, namelijk de verstrooiing van licht. Het toestel zuigt lucht aan, die met een lichtstraal wordt beschenen. De verstrooiing van het licht hangt af van de grootte van de deeltjes. De optische sensor in het toestel meet het aantal deeltjes en de grootteklasse. Met deze metingen wordt dan de concentratie van fijn stof in de lucht berekend.

Fijnstofsensoren zijn vaak gevoelig voor vocht in de lucht. Zo levert deze (SDS011) bij een relatieve luchtvochtigheid van meer dan 90% concentraties op die 2-5 maal hoger kunnen zijn dan de officiële meetwaarden. Dat blijkt bv. uit onderzoek van het RIVM in samenwerking met burgers. Momenteel gebeurt nog geen correctie voor deze invloed van de luchtvochtigheid.

feinstaub-sensor-bausatz-e1479558693357.jpg
Fijnstofsensor van het type Luftdaten.info
2018_instrument_parts_overview.jpg

Onderdelen

Het meettoestel bestaat uit de volgende onderdelen:
  • NodeMCU ESP8266, CPU/WLAN: microprocessor die ook de Wifi-verbinding mogelijk maakt
  • SDS011: de eigenlijke optische sensor voor fijn stof
  • DHT22: temperatuur- en luchtvochtigheidsensor
  • kabeltjes en USB-stroomvoorziening

Voor meer informatie verwijzen we naar de uitgebreide documentatie op Leuvenair.be en Luftdaten.info.

Lees ook de antwoorden op veelgestelde vragen op Influencair.be.

Workshop: bouw zelf je fijnstofsensor

Stel je eigen luchtmeter samen en leer hoe je zelf fijn stof kan meten.

Voor deze workshop hoef je helemaal geen techneut te zijn, de workshop is instapklaar voor alle geïnteresseerden. Gentenair werkt samen met Luchtpijp, zodat alle onderdelen klaar zijn om bij elkaar te voegen. De workshop kost 44 euro (kostprijs sensor + begeleiding). Na afloop neem je het toestel mee naar huis en starten je metingen! Meet en deel je resultaten op Luftdaten.info en gentenair.be.

luchtpijp100.png

Het toestel is bedoeld voor gebruik op een vaste plaats in de buitenlucht met elektrische voeding (5 V micro-USB) en een permanent Wifi-netwerk:

  • buitenlucht: je kunt aan de straatkant meten (bv. een vensterbank op de 1e verdieping), maar ook aan de achtergevel, op het terras, in de tuin, ...
  • stroomvoorziening: de stroomdraad is plat; je kunt de draad dus zonder probleem binnen in een stopcontact steken en via een gesloten raam naar het toestel buiten laten gaan
  • Wifi-netwerk: de metingen worden enkel geregistreerd als het toestel verbonden is met een vast ingesteld draadloos netwerk

dinsdag 8 januari 2019
  • 20:00 - 21:30
  • Gouverneurswoning, Buitenhof 35, Gent
     VOLZET
donderdag 21 februari 2019
  • 20:00 - 21:30
  • Vredeshuis, Sint-Margrietstraat 9, Gent
    VOLZET
donderdag 28 maart 2019
  • 20:00 - 21:30
  • Timelab, Kogelstraat 34, Gent

Draagbare fijnstofsensor (Airbeam)

De Airbeam is een draagbare fijnstofmeter. Dit 'luchtspookje" is een klein apparaat voor het meten van fijn stof in combinatie met een smartphone. Het toestel is vooral bedoeld om je persoonlijke blootstelling te meten tijdens trajecten.

De Airbeam meet fijn stof op basis van een optisch principe (lichtverstrooiing door deeltjes), net zoals de Luftdaten-sensor. Tijdens de metingen worden de resultaten 1x per seconde via Bluetooth naar de AirCasting app op je smartphone gestuurd, waarbij de gps (van je telefoon) je positie bijhoudt. Je kunt de resultaten in realtime bekijken. Na afloop van een meetsessie kun je de resultaten van je traject ook zien op AirCasting.org. AirCasting is een open source project.

Het Gents Millieufront leent de Airbeam voor korte periodes uit voor persoonlijk gebruik en educatieve doelstellingen. Om het toestel te gebruiken heb je een eigen Android smartphone nodig waarop je de AirCasting app dient te installeren.
airbeam_wit_foto_300.jpg
Airbeam fijnstofsensor van Aircasting

Andere initiatieven rond zelf luchtkwaliteit meten

Fijnstofsensoren van Luftdaten.info

Image
Image
Image
Image
Image

Andere burger- of onderzoeksprojecten

vaquums.png
Image
Image
meetmeemechelen.png
Image
_hoemeetiklucht3.png